Deze twee werken, die slechts zes jaar na elkaar zijn geschreven, hebben een gemeenschappelijk verhaal over gefrustreerde liefde en het concept van het bos als metafoor voor de onderbewuste geest. Muzikaal zijn ze echter totaal verschillend; Pelleas, dat Schönberg schreef toen hij achter in de twintig was, is de belichaming van zijn laatromantische stijl, schatplichtig aan Richard Strauss. Erwartung (zijn eerste werk voor het toneel) werd geschreven na zijn bekering tot de atonaliteit. Het toneelstuk Pelléas et Mélisande van Maurice Maeterlinck inspireerde de verbeelding van verschillende van de grootste componisten van die tijd.
Debussy begon vrijwel
direct na de publicatie in 1892 met het schrijven van zijn opera, en binnen een tiental jaren hadden Fauré en Sibelius uitgebreide toneelmuziek gemaakt voor verschillende producties van het toneelstuk. Schönberg componeerde zijn toongedicht in 1902 - 03, voor een groot (Straussiaans) orkest. Schönberg lijkt zichzelf in een staat van vrije associatie te hebben gebracht om Erwartung te schrijven, dat hij in augustus 1909 in slechts zeventien dagen voltooide. in Erwartung is het de bedoeling om alles wat zich voordoet gedurende één enkele seconde van maximale geestelijke opwinding in slow motion weer te geven en uit te rekken tot een half uur', schreef hij. Dit is niet alleen de eerste solo-opera, maar misschien ook wel de eerste filmopera.
