Last And First Men van Jóhann Jóhannsson en Yair Elazar Glotman is een album dat zowel als CD en op Blu-Ray is uitgebracht en behoort tot het genre neoklassiek, met sterke invloeden uit
ambient, elektronische muziek en hedendaagse filmmuziek. Dit project is het enige voltooide filmwerk van Jóhann Jóhannsson; hij overleed kort na de realisatie, waarna Glotman het afmaakte. Het album is uitgebracht in het jaar 2020.
De sfeer van het album is duister, verstild en doordrenkt van een gevoel van post-apocalyptische melancholie. Muzikaal gezien is er gekozen voor een relatief kleine instrumentale bezetting, waarbij rijke lagen van akoestische en elektronische klanken samensmelten. Strijkers, bewerkte samples, synthesizers en bewerkte stemmen zorgen samen voor een niet-alledaags geluid dat zowel fragmentarisch als gelaagd en vol van emotionele lading klinkt. Daarbij zijn invloeden te horen van componisten als Arvo Pärt en György Ligeti, wat zorgt voor momenten van zowel minimale schoonheid als onheilspellende dissonantie. Door het repetitieve karakter en subtiele bewerkingen krijgen veel stukken een langzame opbouw, gekenmerkt door een zekere glacialiteit, wat de luisteraar meeneemt in een meditatieve luisterervaring.
Last And First Men is ontstaan als
soundtrack bij een experimentele film die beelden van abstracte, monumentale architectuur combineert met een voice-over, waarin de overgebleven mensheid in de verre toekomst haar ultieme boodschap aan de huidige mensheid wil doorgeven. Diezelfde sfeer en thematiek zijn ook in de muziek terug te horen: gevoelens van verlies, bezinning, het verstrijken van tijd en een aanhoudend zoeken naar hoop in een uitgestorven landschap domineren het geheel.
Enkele opvallende tracks op het album zijn 'Prelude', waarmee het album opent en
direct de toon zet met zijn minimalistische, donkere texturen, 'A Move to Neptune', waarin pulserende synths en ijle strijkers het gevoel van transitie en reis oproepen, en 'The Last Men', een stuk dat zich kenmerkt door een langzame, indringende opbouw en waarin melancholie en intensiteit samenkomen. Ook 'Architecture' en 'The Navigators' dragen sterk bij aan de duistere en ruimtelijke sfeer van het album.
Het eindresultaat is een album dat niet alleen functioneert als filmsoundtrack, maar ook uitstekend op zichzelf kan worden beluisterd als een symfonisch, neoklassiek werk. Het nodigt uit tot reflectie en vraagt van de luisteraar om zich volledig over te geven aan het zorgvuldig opgebouwde sonische landschap. Last And First Men geldt als een van de meest intrigerende postume werken van Jóhann Jóhannsson en is door de samenwerking met Yair Elazar Glotman een eerbetoon aan de kracht van muzikale verbeelding.
